پیشتازی طرحهای بیابانزدایی استان مرکزی از چالشها
به گزارش روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی به نقل از خبرگزاری ایرنا، عبدالحسین محمدی روز چهارشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه در خصوص ویژگیهای منحصربهفرد کویر میقان تصریح کرد: این منطقه با وسعت ۴۹ هزار هکتار در ۲۰ کیلومتری شمال اراک واقع شده و حوزه آبخیز آن ۵۴۰ هزار هکتار است.
وی ادامه داد: این کویر که به لحاظ ارتفاعی پستترین نقطه حوزه آبخیز محسوب میشود، با وجود بارندگی اندک (۲۰۰ میلیمتر) و نوسانات شدید دمایی، دارای تنوع زیستی ارزشمندی شامل ۱۴ تیپ و ۲۸۰ گونه گیاهی است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی افزود: به دلیل قرارگیری این کویر در مجاورت شهر اراک و شهرهای اقماری، فرودگاه، قطبهای صنعتی، اراضی کشاورزی و فعالیتهای معدنی (شرکت املاح ایران)، کنترل فرسایش بادی در این منطقه از اهمیت و اولویت بسیار بالایی برخوردار است.
محمدی با برشمردن چالشهای پیشرو از جمله نبود عوارض طبیعی (ارتفاعات) جهت سدکردن باد، ماهیت ماسهای خاک، کاهش بارندگی و پسروی تالاب میقان که موجب تشدید گرد و غبار شده است، گفت: اقدامات گستردهای از جمله نهالکاری (قرهداغ، تاغ و آتریپلکس)، قرق، بذرپاشی و احداث ۹۲ کیلومتر بادشکن غیرزنده در سه دهه گذشته انجام شده است.
وی خاطرنشان کرد: مساحت کل اراضی ملی استان مرکزی ۲ میلیون و ۶ هزار هکتار است که از این میزان، حدود ۴۸۰ هزار هکتار را عرصههای بیابانی و کویری تشکیل میدهد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی با اشاره به پراکندگی این اراضی در هفت شهرستان استان اظهار کرد: شهرستان زرندیه با ۲۳۴ هزار هکتار، بزرگترین شهرستان بیابانی استان است و پس از آن ساوه با ۸۴ هزار، اراک با ۴۹ هزار، محلات با ۴۳ هزار، دلیجان با ۳۹ هزار و خنداب و کمیجان هرکدام با ۱۵ هزار هکتار در رتبههای بعدی قرار دارند.
محمدی تاکید کرد: تکیه صرف بر روشهای دولتی کافی نیست و مشارکت ارگانهای دولتی، بخش خصوصی و جوامع محلی برای تداوم این مسیر ضروری است.
وی با اشاره به دیگر فعالیتهای این ادارهکل برای مقابله با بیابانزایی، خاطرنشان کرد: تاکنون طرحهای مطالعاتی و اجرایی در ۲۲۹ هزار هکتار تهیه شده و ۱۵ هزار و ۲۰۰ هکتار نهالکاری، مدیریت جنگلهای دستکاشت در هشت هزار و ۸۵۰ هکتار، کنترل رواناب در ۱.۵ هزار هکتار و حفاظت از عرصهها از طریق قرقبانی به صورت مستمر در حال اجراست.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی همچنین به اجرای الگوهای مشارکتی اشاره کرد و گفت: با هدف بهرهگیری از توان جوامع محلی، مدیریت ۳۰ هزار هکتار از اراضی بیابانی در شهرستانهای ساوه، زرندیه و دلیجان در سه دهه گذشته به بهرهبرداران محلی احاله شده است که این مدل، نقشی موثر در حفظ و احیای این عرصهها ایفا کرده است.
محمدی خاطرنشان کرد: بهرهبرداری از قابلیتهای اکوتوریستی کویر میقان و برج حفاظتی و گردشگری موجود در این منطقه، از دیگر راهکارهای این ادارهکل برای ایجاد ارزش افزوده و حفاظت پایدار از این زیستبوم است.
وی در خصوص طرحهای مشارکتی و جامعهمحور در حوزه بیابانزدایی اظهار کرد: اجرای پروژه نهالکاری با مشارکت شرکت معدنی املاح ایران در راستای مسئولیت اجتماعی و در قالب تفاهمنامه، از سال ۱۳۹۵ تاکنون بهصورت سالانه در سطح ۵۵ هکتار در حال انجام است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی افزود: نظارت و ملاحظات فنی این اقدام بر عهده این ادارهکل است و هزینههای مربوط به نهالکاری، مراقبت و آبیاری نیز توسط شرکت معدنی املاح ایران تامین میشود.
محمدی همچنین با اشاره به اجرای طرح ترسیب کربن در شهرستان محلات از سال ۱۳۹۲، اظهار کرد: این طرح با هدف ارتقای وضعیت اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی و مشارکت بهرهبرداران در فعالیتهای منابع طبیعی از طریق تشکیل تعاونیها و صندوقهای خرد روستایی اجرا شده است.
وی با بیان اینکه اجرای این طرحها نتایج قابل ملاحظهای داشته است، گفت: کنترل سرعت بادهای فرساینده در اراضی بیابانی و کویری و در نتیجه کاهش فرسایش بادی خاک، حفظ، احیا و توسعه پوشش گیاهی بومی مقاوم و سازگار، تثبیت شن و ماسههای روان، جلوگیری از آلودگی هوا و کاهش ذرات گرد و غبار از جمله دستاوردهای این اقدامات است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی ادامه داد: کاهش تبخیر و تعرق و حفظ رطوبت خاک، بهبود کلی وضعیت اکوسیستمهای بیابانی و کویری شامل گیاهی و جانوری، ایجاد زمینههای گردشگری بهویژه در منطقه کویر میقان اراک و تقویت مشارکت بهرهبرداران و واگذاری مدیریت مناطق بیابانی به آنان نیز از دیگر نتایج این طرحها به شمار میرود.
محمدی در بخش دیگری از این نشست به پروژه احیای مناطق بیابانی جامعهمحور طراز ناهید ساوه اشاره و عنوان کرد: این پروژه در قالب توافقنامه سهجانبه بین کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور اجرایی شده است.
وی افزود: منطقه طراز ناهید در فاصله ۲۰ کیلومتری شمالشرقی ساوه و در زیرحوزه قرهچای قرار دارد و مساحت اجرای طرح در این محدوده ۳۱ هزار و ۷۵۰ هکتار است، این در حالی است که پناهندگان در سال ۱۳۶۷ در این منطقه اسکان یافتند و در سال ۱۳۷۳ حدود ۲ هزار نفر بهصورت دائم در آن مستقر شدند و اکنون حدود چهار هزار و ۸۰۰ نفر در این منطقه زندگی میکنند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی با بیان اینکه هدف این پروژه توقف بیابانزایی و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی است، اظهار کرد: نهالکاری، اصلاح پوشش گیاهی، توسعه منابع اقتصادی چرای دام، آموزش و ترویج برای اتباع، بهرهگیری از دانش بومی و تجربیات موفق و استفاده از روشهای نوین از جمله محورهای اصلی این طرح به شمار میرود.
محمدی همچنین احداث بادشکن غیرزنده با استفاده از سرشاخههای بوتههای هرسشده را از دیگر اقدامات مؤثر در این محدوده عنوان کرد و گفت: این روش علاوه بر کاهش هزینهها، در کنترل فرسایش بادی و تثبیت عرصههای بیابانی نقش قابل توجهی دارد.
نظر شما :