بهار پربارش و هجوم سودجویان به گیاهان دارویی/ زنگ خطر برای مراتع استان مرکزی به صدا درآمد

به گزارش روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی نصرت‌الله اکبری با تبیین شرایط اقلیمی سال جاری و تأثیر آن بر وضعیت پوشش گیاهی استان اظهار کرد: اگرچه در فصل پاییز بارندگی‌ها کمتر از حد انتظار بود، اما بارش‌های نسبتا مناسب در اسفندماه و ماه‌های ابتدایی بهار، زمینه بهبود نسبی پوشش گیاهی را فراهم کرده است؛ با این حال این شرایط هنوز با میانگین‌های نرمال فاصله دارد و همین امر ضرورت مدیریت دقیق و علمی مراتع را دوچندان می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه بهبود ظاهری پوشش گیاهی نباید منجر به افزایش فشار بر منابع طبیعی شود، افزود: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که با آغاز فصل رویش، برخی افراد با انگیزه‌های اقتصادی و بدون توجه به اصول فنی، اقدام به برداشت گسترده گیاهان دارویی و مرتعی می‌کنند؛ روندی که در صورت عدم کنترل، می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به ذخایر طبیعی استان وارد کند.

تدوین طرح‌های مرتع‌داری برای ۹۰۰ هزار هکتار مرتع استان

اکبری در تشریح اقدامات اجرایی انجام‌شده گفت: اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی در قالب برنامه‌ای جامع، برای حدود ۹۰۰ هزار هکتار از مراتع استان طرح‌های مرتع‌داری تهیه کرده است. این طرح‌ها شامل مجموعه‌ای از اقدامات تخصصی نظیر پروژه‌های بیولوژیک و بیومکانیکی، عملیات اصلاح و احیای مراتع، مدیریت چرای دام و نیز ساماندهی بهره‌برداری از گیاهان دارویی است که در چارچوب زمان‌بندی‌های مشخص اجرا می‌شوند.

وی ادامه داد: در کنار این برنامه‌ها، یگان حفاظت منابع طبیعی استان به‌صورت مستمر در حال پایش و گشت‌زنی در عرصه‌های مرتعی است تا از ورود زودهنگام دام، تخریب پوشش گیاهی و همچنین برداشت‌های غیرمجاز جلوگیری شود. با این وجود، گستردگی قابل توجه عرصه‌های طبیعی و محدودیت امکانات و نیروی انسانی، لزوم بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و مشارکت جوامع محلی را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

رئیس اداره مراتع استان مرکزی با اشاره به نقش کلیدی بهره‌برداران بومی در حفاظت از منابع طبیعی تصریح کرد: مشارکت مرتع‌داران در مدیریت و حراست از مراتع، یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش تخریب و افزایش پایداری اکوسیستم‌هاست. بر همین اساس، بهره‌برداری از برخی گونه‌های گیاهی در قالب طرح‌های مصوب و به‌صورت اصولی به متقاضیان واگذار می‌شود تا ضمن تأمین معیشت، کمترین آسیب به طبیعت وارد شود.

وی با معرفی بخشی از گونه‌های مهم استان افزود: گیاهانی نظیر باریجه، آویشن، کتیرا و آنغوزه از جمله گونه‌های ارزشمند دارویی و صنعتی استان مرکزی به شمار می‌روند که علاوه بر کاربردهای گسترده در صنایع مختلف، نقش مهمی در تعادل اکولوژیک مراتع دارند. همچنین گونه‌های خوراکی مانند ریواس و تنگر نیز در این فصل مورد توجه قرار می‌گیرند.

اکبری در عین حال نسبت به روند نگران‌کننده برداشت‌های غیراصولی هشدار داد و خاطرنشان کرد: متأسفانه در برخی مناطق، افراد سودجو چه از داخل و چه خارج استان با هدف کسب سود، اقدام به برداشت‌های بی‌رویه و خارج از ضوابط می‌کنند که این امر نه‌تنها موجب تخریب پوشش گیاهی می‌شود، بلکه استمرار حیات برخی گونه‌ها را با تهدید جدی مواجه می‌سازد.

برداشت گونه‌های ممنوعه تخلف محسوب می‌شود

وی با اشاره به گونه‌های در معرض خطر تأکید کرد: برخی گیاهان مانند لاله واژگون به دلیل پراکنش محدود و حساسیت زیستی، به‌طور کامل در فهرست گونه‌های ممنوعه قرار دارند و هرگونه تعرض به این گونه‌ها، تخلف محسوب شده و با متخلفان برخورد قانونی قاطع صورت خواهد گرفت.

رئیس اداره مراتع استان مرکزی ادامه داد: بر اساس دستورالعمل‌های موجود، گونه‌های گیاهی به سه دسته مجاز، مشروط و ممنوع تقسیم‌بندی شده‌اند و بهره‌برداری تنها از گونه‌های مجاز و آن هم در چارچوب طرح‌های مصوب امکان‌پذیر است. این رویکرد با هدف ایجاد توازن میان بهره‌برداری و حفاظت و نیز صیانت از ذخایر ژنتیکی کشور دنبال می‌شود.

وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی شهروندان گفت: طبیعت سرمایه مشترک همه مردم است و حفاظت از آن نیازمند عزم و مشارکت همگانی است. از شهروندان انتظار می‌رود در صورت حضور در عرصه‌های طبیعی، از برداشت بی‌رویه خودداری کرده و صرفاً در حد نیاز شخصی اقدام به بهره‌برداری کنند. همچنین گزارش تخلفات می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از تخریب منابع طبیعی ایفا کند.

اکبری در پایان نقش رسانه‌ها را در این حوزه تعیین‌کننده دانست و اظهار کرد: رسانه‌ها با اطلاع‌رسانی دقیق و فرهنگ‌سازی هدفمند می‌توانند به‌عنوان بازوی مؤثر در جهت حفاظت از منابع طبیعی عمل کرده و زمینه ارتقای آگاهی عمومی و کاهش رفتارهای مخرب را فراهم کنند.