پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - صفحه معاون فنی
صفحه معاون فنی

 

حمید رضا  مرادی: معاون فنی 

شماره تماس 33416304 


فلوچارت خدمت:


 



 



اداره جنگلداری و جنگلکاری
محسن چقایی تلفن مستقیم:33416308
شناسه خدمت:
تولید نهال ومدیریت نهالستانهای دولتی
اجرای طرح زراعت چوب
اجرای طرح مدیریت پارکهای جنگلی
اجرای طرح های جنگل کاری وتوسعه فضای سبز
اجرای طرح های جنگل داری

 معرفی اداره جنگلداری  و جنگلکاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی

تهیه کننده :  مهندس محسن چقایی رییس اداره جنگلداری  و جنگلکاری

سال1398

تعاریف و واژه­های بخش جنگل

درخت

به گیاه چوبی اطلاق می شود که در شرایط ایده­آل رویشگاه طبیعی دارای تنه واحد و ارتفاع بیش از 5 متر باشد.

درختچه

به گیاه چوبی اطلاق می شود که در شرایط ایده­آل رویشگاه طبیعی غالباً به صورت چند شاخه (انشعاب از محل یقه) با ارتفاع بیش از یک متر بوده یا در صورت داشتن تنه واحد ارتفاع آن کمتر از 5 متر باشد .

بوته

به گیاه چوبی اطلاق می شود که در شرایط ایده­آل رویشگاه طبیعی ارتفاع آن کمتر از یک متر است .

جنگل

زمینی است که در شرایط طبیعی عمدتاً از درخت یا درختچه همراه با درخت و دیگر گیاهان چوبی به هر شکل (نهال – پاجوش و ریشه جوش ) پوشیده بوده و تاج پوشش درختان آن بیش از 5 درصد و مساحت آن بیش از 0.5 هکتار و عرض آن ( در لکه­های نواری بیش از 0.5 هکتار ) بیش از 20 متر باشد.

درختچه زار

زمینی است که در شرایط طبیعی عمدتاً واجد درختچه­ها و دیگر گیاهان چوبی ( تاج پوشش عناصر درختی کمتر از 0.5 ) باشد و سطح تاج پوشش درختچه­های آن بیش از 5 درصد و مساحت آن بیش از 0.5 هکتار و عرض آن ( در لکه­های نواری بیش از 0.5 هکتار ) بیش از 20 متر باشد.

اراضی جنگلی

زمینی است که مجموع تاج پوشش درختی و درختچه­ای آن کمتر از 5 درصد و مساحت آن بیش از 0.5 هکتار و عرض آن ( در لکه­های نواری بیش از 0.5 هکتار) بیش از 20 متر باشد .

پارک جنگلی طبیعی

این پارک که در منطقه جلگه­ای و چه کوهستانی قرار گرفته باشد یا بر اساس دستور مقامات یا بر حسب پیشنهاد یا به عللی مثلاً جلوگیری از تخریب یا واگذاری جنگل و امثالهم انتخاب و با توجه به اعتبار در نظر گرفته شده در آن تسهیلات تفرجگاهی ایجاد گردیده­اند و یا اعتبار ناچیزی اداره و نگهداری می گردند. اکثر این پارکها زیر بنا و پایه تفرجگاه­های طبیعی مردم ایران را تشکیل می­دهد در شمال کشور با استفاده از جنگل­های جلگه­ای به وجود آمده اند.

عدم وجود اعتبار کافی اصول پارکداری قانون و مقرارت لازم و بهره برداری و کافی نبودن امکانات سرگرم کننده مناسب نظیر نمایشگاه­ها موزه­ها محل­های کمپینگ توسعه یافته عوامل تفرجی مربوط به آن و بالاخره اعمال مدیریتهایی متفاوت و اخیراً تمامیت ارضی آنها موجودیت این پارکها را به خطر انداخته و امکانات نابودی آنها را فراهم کرده است.

پارک­های جنگلی دست کاشت

این پارک­ها که تعداد بسیاری از آنها که با هدف ایجاد فضای سبز در اطراف شهرستانها مخصوصاً تهران پس از ملی شدن جنگل­ها و مراتع به وجود آمده­اند از نظر کاری که انجام شده بسیار مهم و با ارزش است. به علت نامشخص بودن هدف که آیا این مناطق مورد بهره برداری تفرجگاهی قرار خواهند گرفت یا صرفاً فضای سبز در عمل با مشکلاتی مواجه گردیده­اند چون اکثر این مناطق بدون داشتن طرح جامع تفرجگاهی احداث گردیده­اند و عملاً نمی­توانند تأمین کننده نیازهای تفرجگاهی باشند مگر اینکه از اعنبار هزینه شده و صرف وقتی که طی چند سال متحمل شده­ایم صرف نظر کرده مجدداً برای این پارک­ها طرح مورد نیاز را پیاده و اجرا گردد.

مسئله مهم این پارک­ها این است که چون در داخل یا مجاورت شهرها احداث شده­اند پس از چندی مورد در خواست سازما نهای دولتی دیگر مخصوصاً شهرداری­ها قرار می­گیرند و با اعمال نظر سازمانها در اراضی آنها هدف اصلی از ایجاد آنها فراموش می­گردد در حالیکه اگر هدف از بدو امر مشخص باشد از ابتدا اگر در داخل شهر باشد باید توسط شهرداریها و با همکاری سازمان جنگل­ها و مراتع اقدام به احداث پارک شهری گردد و اگر به اندازه کافی از مرکز شهر دور است با ایده و هدف تفرجگاهی جنگلی خارج از شهر و توسط سازمان جنگلها احداث و تا پایان هم نگهداری و بهره برداری گردد.

پارک های جنگلی اثرات زیادی در زندگی بشر دارند و می توانند محلی برای ارامش و دیدن زیبائی­های طبیعت از نظر گیاهی و حیوانی باشند. و انسان با پناه بردن به این مکانها آرامشی هر چند برای مدت کوتاه کسب کند.

برای پارک های جنگلی 2 تقسیم بندی در نظر می گیرند : پارکهای جنگلی طبیعی و پارکهای جنگلی دست کاشت

این دو نوع پارک جنگلی از نظر تفرج با هم مقایسه می شوند و نتیجه گرفته می شود که پارک جنگلی طبیعی اساس تفرجگاههای طبیعی مردم به شمار می اید ولی در پارک جنگلی دست کاشت امر تفرج کمتر موردئ تفرج است اگر نیاز باشد از این مناطق استفاده تفرجگاهی شود باید هزینه های زیادی برای اجرای طرحهای جدید تفرجی در این پارکها در نظر گرفته شود .پارکهای جنگلی طبیعی علاوه بر تفرج از لحاظ حفاظتی نیز اهمیت دارند و اصل به وجود اوردن این پارکها حفاظت از گونه های نادر و کمیاب و جلوگیری از انقراض گونه های در حال  انقراض است ( اهداف ایجاد پارک جنگلی) و این نشان می دهد که نقش عوامل فیزیکی کمرنگتر است و عوامل بیولوژیکی اهمیت بیشتری دارند پس با توجه به این خصوصیت دخالت انسان به جز در راه حفظ و بقا اکوسیستم مردود می داند و هر گونه استفاده مادی انسان مردود است.

هدف از ایجاد پارک های جنگلی ، ایجاد کاربری های انسانی مناسب با پتانسیل های موجود در جنگل می باشد . به نحوی که با توجه به شرایط فرهنگی ، اجنماعی ، اقتصادی ، ساکنین مناطق مجاور و انطباق آن با وضعیت اکولوژی جنگل در چارچوب حفظ محیط زیست می توان نیازهای جسمی و روحی آنان را مرتفع می باشد .

در زیر به مشروحه اهداف احداث پارک های جنگلی می پردازیم

1-  کاهش آلودگی هوا

2- تلطیف هوا از گردو غبار

3- حفظ اراضی و جلوگیری از تخریب و فرسایش آن

4- جلوگیری از جریان روان آب های سطحی و تشکیل سیل و خسارتهای ناشی از آن

5- اصلاح تدریجی ساختمان فیزیکی و شیمیایی خاک در اثر فعالیت گیاهان و مازاد آنها

6- ذخیره بیشتر رطوبت در خاک و تقویت سفره های زیرزمینی

7- زیباسازی محیط

8- ایجاد تفرجگاه سالم برای شهروندان و مسافران

9- تعدیل درجه حرارت و افزایش رطوبت نسبی هوا

10- تشکیل یک اکوسیستم در منطقه

11- تولید چوب و تولید اکسیژن

12- ترویج فرهنگ منابع طبیعی در بین اقشار مختلف مردم

13- کاهش عوارض ناشی از فعالیت صنایع بزرگ آلاینده هوا که در مجاورت پارک های جنگلی قرار دارند

 

جنگلداري

عبارتست از بكارگيري مجموعه اي از علوم و فنون كه درجهت شناخت جوامع مختلف جنگلي و آگاهي از كيفيت و كميت آنها ، پرورش توده هاي جنگلي ، بهره برداري مستمر از توليدات جنگل ، روشها ي مختلف قطع و استحصال و حمل درختان افكنده و بالاخره حفاظت ، احيا و توسعه مناطق جنگلي بعنوان توليد كننده ماده اوليه (چوب ) و تعديل و تنظيم كننده شرايط آب و هوايي و خاكي مورد استفاده قرار مي گيرد

ذخایر جنگلی و جنگل­های طبیعی

تعریف منطقه ذخیره­گاه جنگلی

عبارت است از منطقه و یا رویشگاهی با ویژگی های خاص و ممتاز که واجد گونه های نادر ، در حال انقراض و یا گونه های بومی ، که در مقایسه نسبی دارای ارزش ژنتیکی برتر می باشد ، این مناطق طبق برنامه مشخص محصور و از هرگونه دخل و تصرف در آن محدوده جلوگیری می شود و اقدامات و عملیات تعریف شده ای را با اهداف حمایت ، حفاظت و حراست کمک و تجدید حیات برای آن تعریف و اجرا می شود ، تا گیاهان قادر باشند به طور طبیعی امکان بازیابی ، تولید نسل ( تولید بذر و ... ) و قابلیت احیاء و بازگشت به کلیماکس را در روند طبیعی و در زیست گاههای خود داشته باشند

اهداف مدیریتی ذخیرگاههای جنگلی

1- حفاظت و احیاء گونه­های دارای شرایط بحرانی ( در حال انقراض گونه­های نادر و گونه­های بومی دارای ارزش ژنتیکی برتر نسبت به سایر گونه­های واجد محصولات فرعی داروئی و صنعتی )

2- حفظ و نگهداری منابع ژنتیکی در شرایط تکاملی و پویا

3- محدود کردن دسترسی عمومی به منطقه و کاهش اثرات تخریبی بر محیط

4- تضمین موجودیت نمونه­هائی از محیط طبیعی برای مطالعات علمی (آزمایشگاههای زنده)

5- افزایش تاج پوشش و سطح جنگلها

6- حفظ تنوع بیولوژیک (گیاهی و جانوری)

منابع طبیعی تجدید شونده که جنگل ها بخش از آنها به شمار می روند در حقیقت از ارکان اصلی توسعه پایدار در هر کشور به شمار می روند .

مطابق نظر کارشناسان جهانی از جملهFAO  ، چنانچه سطح جنگل های هر کشور کمتر از 25% خاک آن باشد ، از نظر محیط زیست انسانی وضیعت بحرانی در آن کشور حاکم می شود .

در حال حاضر سطح پوشش جنگل در ایران حدود 5/7% مساحت کشور می باشد ، از طرف دیگر سرانه جنگل در جهان 8/0 هکتار واین شاخص در کشورمان حدود 17/0 هکتار و در استان مرکزی 110 مترمربع است . لذا گسترش فضای سبز و جنگل و نزدیک شدن به شاخص های جهانی امری اجتناب ناپذیر می باشد .

به منظور دستیابی به این هدف مهم ، در ماده 15 قانون افزایش بهره وری در بخش کشاورزی و منابع طبیعی مقرر نموده تا سطح سرانه جنگل کشوری از 17/0 هکتار به 25/0 هکتار برسد . به عبارت دیگر حدود 6 میلیون هکتار جنگلکاری در یک برنامه 10 ساله بایستی انجام شود که سهم استان مرکزی هم در طی برنامه 10 ساله حدود 20 هزار هکتار جنگلکاری می باشد که اعداد آن در برنامه پنجم نیز تثبیت شده است

بر همین اساس وسیاست سازمان و قوانین مربوطه  اداره کل منابع طبیعی و آّبخیزداری استان مرکزی تا کنون 3467هکتار فضای سبز در استان  شامل1567 هکتار پارک جنگلی دست کاشت و 1900هکتار جنگلکاری احداث نموده است.

آمار اداره جنگلداری و جنگلکاری 

جنگل های طبیعی 39690 هکتار 

جنگلداری چند منظوره 1980 هکتار

ذخیره گاه جنگلی 305 هکتار

جنگل کاری 1900 هکتار

پارک های جنگلی دست کاشت 1567 هکتار 

 

 

اداره امور مراتع


قربانعلی فتحی
تلفن مستقیم:33416328 

شناسه خدمت:
پروانه مرتع داری (چرای دام) ورسیدگی به شکایات مربوطه
اجرای طرح تهیه وتولید بذور مرتعی
اجرای مرتعداری
فلوچارت خدمت: